Gedichte:

Dr Sträber

Är hett gäng wölle ganz obe si,

scho d'Schulkamerade hei sich müsse schicke dry.

O spetter hett är wines Spiel,

aues ungergordnet däm wichtige Ziel.

Mit ellbögle u mit vüredrücke,

hett är wahrgno schäll jedi Lücke.

Är hett öppe e mau paar Lyche hingerla,

aber was söus, är hett sich rasch gwanet dra.

Itz isch är füfzgi u hett das Ziel erreicht,

aber nid ganz so, wi är's hett däicht.

Är isch itz ganz z'oberscht obe,

mit eme Härzinfarkt im Spitauhochhuus dobe.

 

 

Gedanke uf dr Brügg ...

I stah uf dr Brügg u luege de Züg zue u nah,

wo vo hinge u vo vore a mir unger bruuse verby.

Ihri Schlusslatärne verschwinde im Dunscht na u na.

Es isch wi e Vision, eini vom Cho u Gha derby.

 

E Zug faut mir aus öppis Bsungersch uf itz.

Är hett statt am rote Schlusslicht am letschte Wage,

e Aaschrift: I fahre i ds Land vor Liebi u i ds

Land vo dr Grächtigkeit, vom Vertroue u ohni Chlage.

 

I luege däm Zug mit dr schöne Aaschrift lang nah,

bis sich di Aaschrift langsam, ganz langsam uflöst

u nüt meh z'gseh isch aus e winzige Näbu, derna.

I mym Chopf trollet di Schrift wyter ume, unglöst.

 

am angere Tag gseh ig di Mäldig bym Zytigläse:

"Merkwürdig, e Zug wird vermisst, me sucht u sucht.

Aus Ziu heig me ds Land vo dr Liebi u Grächtigkeit usegläse.

Leider heig dä Zug offebar keis settigs Ziu gfunge u bucht."

 

Ds' Rad vo dr Zyt.

Es tuet sich gäng wieder chehre.

Chaisch di dergäge nid wehre.

Ds'Rad vo dr Zyt es geit u geit,

nie gsehsch, dass es ufmal steit.

 

We jung bisch magsch nid warte.

Du möchscht hurti i ds Läbe starte.

Di Jährli gö vil z'langsam ume,

hesch gnu vo däm di la goume.

 

Geisch gäge di vierzgi öppe de,

seisch ufzmal "nid z'tifig, he,he!

Das isch ja veruckt, blib stah,

süsch chumeni de z'schnäll dra!"

 

Zum Glück, das muess me gseh,

gits für keine e chly meh.

Sigsch rych oder arm dra,

ds Rad blybt für keine stah.

Achtung: Diese Gedichte können Sie auf dieser Seite unter der Rubrik "Gedichte" auch übersetzt auf Hochdeutsch lesen.

 

I möcht, i möcht ...

I möchte us dere Waut öppis mache, o wes nume wäri chlyni Sache.

I möchte über schöni Sache chönne lache, u nid über das wo's gäng tut chrache.

I möchte, das aui enang tüe z'lieb mache, u über di guete Sache tüe wache.

I möchte us dere Wäut öppis mache, o wes nume wäri chlyni Sache.

I möcht, i möcht ...!!!

 

 

 

 Ein Berner Namens Sami meint:

Ich habe, als ich Redaktor einer Personalzeitung war, in jeder Ausgabe eine Satire/Kolumne und Gedichte im Schweizerischen Berndeutsch, mit dem oben angegebenen Titel, geschrieben. Sie sind in einem Büchlein zusammengefasst. Ich möchte sie an dieser Stelle in loser Folge veröffentlichen, weil vieles von damals auch noch auf Heute zutrifft. Ich hoffe, es gefällt meinen Besuchern.

Frouemode, gschribe 1976 (meine erste)

Das isch de mit der Frouemode scho e komischi Sach. No ersch si d'Schüep e so churz u winzig gsi, dass me se im Winter ganz guet o aus Haustuech hätt chönne bruuche, u d'Manne hei e Usblick gha, es isch e wahri Fröid gsi. Mi Frou hett mänggisch e chly giftelet, we i öppe z?lang u z'guet dene meh oder weniger hübsche Bei nache gluegt ha.

Potz Blitz, hett itz aber das ufzmau gänderet. Statt Fröilein u jungi Froue, gsesch nume no gstifleti Grossmüetter umenang loufe. Nüt gäge Grossmüetter. Im Gägeteil. Aber nume no Grossmüetter ...

Nu, mi Frou hett glächlet u sofort reagiert. Si isch ufe Eschtrich gange u hett vo ihrer Muetter alti, schwarzi Schnürstifu u alti Chleider füre gno. Hättet dir das Züg gseh, wo mi Ehegschpon z'erschtmau mit dene Sache im Huus ume gloffe isch. Di Froue hei se fasch z'tod gfragt, i welem Modehuus äs di Sache chouft heig. Mi Frou hett nume verschmitzt glächlet u gseit, uf jede Fau sygs äs türs u vürnahms gsi.

Eis git mir bi dr ganze Sach aber doch e chly z'täiche: D'Froue wei doch itz e so emanzipiert u sälbschständig si. Es bruucht aber nume so e Modepapscht vo Rom oder Paris z'cho u öppis bringe - sigs itz churz oder läng - u scho wird das alls nachegmacht, o wes dr gröscht Chabis isch.

Jä nu, i verstahs äue nid besser ...

Sami 

 Ferie gschribe 1976/3

Jedes Jahr, anfangs Juli oder später, chunnt über Familie Schwyzer dr "Feriebazyllus". Da wird vobereitet u zwäggmacht, da wird g'närvorselet u es git nume no eis Thema: Was sött me no mitnäh u was no vorbereite. Dr Vater macht im Zimmer e "Ferieegge" zwäg u befiehlt, we eim no öppis i Sinn chömi für mitzznäh, söuersch der häre lege. Am zwöizletzte Tag vor dr grosse Reis, woner ds Aoto wott belade u dä vermeintlich "Egge" gseht, überchunnt är fasch e Schlag: "I ha gseit e Egge söueter fülle u nid es ganzes Zimmer. Meinet dir eigetlich üses Outo syg e Möbuwage?" brüelet är i eir Töibi. Tochter hett natürlich ds halbe Chinderzimmer z'wägggmacht u dr Suhn näbe Gittare u Trummle no d'Modäuysebahn. Nach langem hin u här hett me sich doch uf das geinigt, wo öppe im Outo knapp, aber o ganz knapp Platz hett. We de d'Stimmig e so richtig explosiv u jedes e so richtig närvös u uf em Hung isch, chame de äntliche abfahre. Chum isch me es Bitzli usset Bärn, chunnt me scho i di erschti stehendi Outokolonne. Ds Südfrankrich oder ds Italie geits nid besser, nume das es dert no heiss isch wi ime Bratofe. Dr Vater flucht u tobet, itz gang är de nieme i ds Usland i d'Ferie, är blib daheim uf em Balkon. Wär isch aber 1977 ume uf em Wäg nachItalie oder Spanie? Sicher dr Herr Schwyzer. Offebar ghört äbe das eifach alles zu de Ferie, o we me fluecht u wätteret. Ohni das wärs vilicht gar nid so interessant.

Sami 

"Nostalgie wälle" gschribe 1977

Nostalgie - Das Wort heisst übrigens uf guet dütsch Heiweh - isch grossi Mode. Alls, wo irgendwie eso trimmt wird, chunnt guet a. Dr Handel mit alte Sache louft. Vo grissne Lüt wird dä "Buum" öppe o üsgnützt. I bi zum Byspil vor churzem im Ämmitau bi me Puur gsi, wo no e Rouchchuchi het. Nu, bi däm Puur si anstatt Hamme, Spinnräder im Rouch ghanget. Uf mi Frag, was das söu, hett är mir erklärt, Städter heigene ganz verruckt gmacht wäge settige Sache u är chönn eifach nid nei säge. Drum sig är uf di Idee cho, bim Schriner di Räder la z'mache u se uf "alt" la z'präpariere. Übrigens, allfällige Intressänte chani natürlich us Diskrezionsgründe d'Adrässe vo däm Puur nid aagä.

Nu, wär sich wott la ychelege, dä söu haut. I ha o nüt gäge di "Noschtalgiwälle", solang si sech nume uf Sache bezieht. Nid gut finde ig aber, we me us däm Dänke use meint, frücher sig aus viu besser gsi u hüt sig aus nume no schlächt. Wär das seit, hett entweder di "gut alti Zyt" nid erläbt oder hett zu de Privilegierte ghört. I dänke da äbe grad a di soziale Zuständ, wo doch itz viu besser si. Oder a Vorurteil, wo doch langsam si abboue worde. Natürlich isch es früecher e chly ruhiger zuegange. Aber äbe, dass es mänggisch hektisch zugeit, si mir o säuber tschuld. Mir müesste nume mau e chly z'fride si u nid gäng uf e Nachbar nidisch luege, ob er villicht öppis heig, wo bi üs no fähli. We üs das glingt u mir o lehre die gute Sache vo hüt z'gseh, de cha di Zyt vo itz aune viu biete.

Sami

Paradox, gschribe 1977, Nr. 3

Es git verschiedeni Witze u Witzli wo säge was Paradox syg. Zum Byspil chönn me däm so säge, we e Appizäller gross. e Bärner schnäll, e Zürcher stumm, oder e Fryburger ... So, so, fertig mit däm Glafer, es längt itz!

Im Lexikon heisst d' Übersetzig vo däm Frümdwort "widersinnig, sonderbar", was sy Bedütig eigentlich gnu zum Usdruck bringt. Paradoxes fingt me überall uf dere Wält, sygs i dr Politik oder a angerne Orte. Widersinnig isch nach myner Aasicht, we me vom Staat gäng me forderet, ihm aber di nötige Mittel nid wott zur verfügig stelle.Oder we ire Zytig, unger dr Rubrik Läserbriefe gschribe wird, Belüchtig vo de Strasse syg viel z'ufwändig, u de chly später e Chlag chunnt, wi doch die Strassebelüchtig teilwys schlächt syg. Paradox isch aber o, we me vo Outofindlichkeit im Volk redt, d'Aazahl vo dene Chäre aber gäng no astigt. Oder we e Politiker, wo ds Privatouto als ds Übel vo dr hütige Zyt aluegt, seit, är sälber chönn nid uf das Vehikel verzichte.

Nu, äs gäbti no viel Paradoxes. Zum Bypsil we Extemischte aagäblich für Toleranz yträte, oder we Grossmächt vordüre gäng vo Fride rede, aber hingerdüre e gwaltigi Ufrüschtig betribe. We me im Name vom Gloube Chrieg führt, oder we e Umfrag ergit, dass angäblich nimmer di dütsche Illustrierte aaluegt, aber trotzdäm jedi Wuche tusigi über Gränze chöme ... Höre mir uf mit däm Ufzelle, süsch chönnt me meine es gäb nume Widersinnigs uf dere Wält, u das isch doch de o nid ganz e so.

Sami 

Glücksbringer, gschribe 1977/ Nr.5

Glück, was isch das eigetlich? Dr Goethe seit, ds höchschte Glück sig das, wo üser Mängel tüji verbessere u üser Fähler tüji usglyche. E angere berühmte Maa hett gseit, das höchschte Glück vom Mönsch sig Befreyg vo dr Furcht.

Mi gseht scho us dene beide Schprüch, wi verschide me dä Begriff "Glück" cha uslege. I chönnt da no e ganzi reie berühmti Lüt zytiere, wo probiere z'säge, was das mönschliche Gfüehl sig, aber das isch nid das, woni hie wott. Nei! - I wett vilmeh uf d'Lüt z'rede cho, wo gloube, sie müesse oder si sige derzue beruefe, iri Mitmösnsche zum Glück z'zwinge. I meine hi di Lüt, wo üs wei wysmache, es angersch politisches System würd üs dr Himmel uf Ärde bringe. Truurig isch, we di Kreise gloube, mi müess d'Mönsche sogar mit Gwalt  zum Glück zwinge. E settige "Glückbringer" hetts frücher scho gä u es hett mit ere Kataschtrofe gändet: I meine dermit dr Hitler.

Es git aber o ganz harmlosi "Glücksbringer". I dänke da zum Byspil a di Lüt, wo gloube mit 12 outofreie Sunndige würd dr Schwyzer glücklicher, oder o di , wo gloube, mi müess nume dr Wohlstand abschaffe oder verringere u scho sig aues viu z'fridener.

I gloube ds Glück cha me nid erzwinge. Das isch öppis, wo jede sälber muess sueche. Z'Frideheit isch myner Aasicht na e Art vo Glück u derzue ghört o, dass me frei isch vo Furcht, Nid u Hass. We me nämlich gäng dänkt, am angere göngs besser u nume dä heig Glück, de erreicht me ds eigete sicher nid.

Sami.

Ferie i dr Stadt ... gschribe 1977.

Dr Städter isch i frömdi Lande gfahre, zäme mit de Dütsche, Holländer u angerne Schare. Är wott dert brune wärde a däm Strand, u liegt drum flissig a d'Sunne im Sand.

I dr Stadt isch itze e angeri Zyt, für Parkplatz muesch nümm springe wyt. Auto gsesch fasch nume mit frömde Zeiche, u d'Strassewüscher tüe o mache langsameri Streiche.

I de Beize hesch itz ganz guet Platz, u isch eini doch voll u es tönt Jazz, de si sicher Lüt us frömde Lande derby, wo i üsere Stadt chly tüe luege u sy.

Sötsch einisch i ne Becker- oder Metzgerlade ga, fings sicher e Schild mit "Gschlosse" dra. U hesch eine gfunge nach langem sueche, hei si sicher ke Brot u nume Chueche.

Chunnt de alls hei, will d'Feriezyt isch düre, de überchunsch es de no grad einisch z'gschpüre: Trotz am "Gschlosse" a de Becker- u Metzgerläde, ds ganz Jahr Ferie i dr Stadt - das würd fäge.

Sami.

Wiehnachtsgschänk, gschribe 1976.

Es geit nümme lang u Wiehnachte steit wieder einisch vor dr Tür. Ds grosse studiere geit los, was me ächt dr Tante oder em Unggle, was me ächt däm oder diesem söu gä. Mi überleit, was me ds' letscht Jaht gschänkt hett u vorauem was me übercho hett. Das isch nämlich enorm wichtig! Es wär de e Katastrofe, we me em einte oder angere öppe de es Gschänk zrügg gäbti - mi cha scho vo zrügg gäh rede - wo e weniger grosse Wärt hätti, weder das wome hett übercho. Drum chunnt me o so ines Wärweise u Ratiburgere yche, wo eim richtig närvös macht. Mi ghört de o vil dr Stosssüfzger "e bini froh, dass das Gstürm baud verby isch!"

I ha itz das "Gschäft" Wiehnachte - das isch es zum Teil sicher - höch gno. Grad wäge däm hett me ir letschte Zyt gäng wider gäge dä Gschänkrummel protestiert. Mi söll das Gäld lieber wohltätige Instituzione la zue cho, hett's gheisse. Das tüji em Sinn vo Wiehnachte besser entspräche.

I hoffe, mi vertöy mi itz nid falsch, we i di Sach o no chly vore angere Syte aaluege u säge, dass das äbe zu üser freie Marktwirtschaft ghört, wo ds Gschäft mache doch o Arbeitsplätz u Wohlstand bedütet: U we me das bejaht, muess me o ds "Gschäft" mit üsne Fescht - syg's Wiehnachte oder Oschtere - i däm Zämehang gseh. U isch es nid e so, dass trotz aune Uswüchs - di z'verhindere hei mir ja sälber i dr Hang - e Wiehnacht ohni Gschänk e trurigi u troschlosi Sach wär, oder meinet dir nid o? 

Sami.

D'Wuche vor de Ferie, gschribe 1978/3

Da springt me de umenang u hirnet u dänkt lang: Hett o alls itz e Platz, vom Meersöili bis zum Spatz.

Dr Wage muess i Servis ga, hoffentlich bybt är üs nid stah. E Versicherig sötsch o no mache, es git ja im Usland so viu Sache.

Gäud muesch o no wächsle u de heisst's afa rächne: Hesch ächt gnue vo dene Note, dass nid muesch verzichte ufe Rote!

Unagmäudet chunnt am Mittwuch Tante Fridi u wird ganz tuch. "Ah dir göht i d'Ferie" seit äs, "mi Psuech macht euch doch nid räs?"

U de isch ufmau Frytig, aber o du bisch de zytig, u dänksch bim Donnerwätter, nächscht Wuche hesch es de nätter.

Sami

Sich fröie, gschribe1977

We nes gäge Wiehnachte zue geit, chöme mir albe so alti Erinnerige i Sinn, Erinnerige a d'Jugendzyt, wi nes öppe aus Bueb gsi isch. I gseh de mini Gschwüschterti u mi - grad wi wes hüt wär - wi mir de, wes uf das Fescht hi gange isch, vor Fröid fasch nümme hei chönne schlafe. Tage hei mir zellt, u am Morge het es jedes wölle ds erschte si, für em Kalender es Zedeli abrisse. Dr Briefträger (är isch über di Zyt o am Sunndig cho) isch bi üs Ching itze e gärn gsehne Gascht gsi, will är di verschiedene Gotte- u Göttipäckli brunge het. Leider si di meischte vo dr Muetter grad i Schaft ybschlosse worde, u bi üs Ching het de ds grosse Wärweise aagfange, was ächt i däm oder diesem chönnti si. Mir hei öppe scho gluegt, wo d'Muetter dr Schlüssu häre tüji, aber mir heis nie usebrunge. U de ersch am Wiehnachtsabe! Da het mes chum me usghalte vor Fröid u Erwartig.

U itz wo me erwachse isch? Tut me nid di Feschtage eifach rutinemässig düre la? Fröit me sich nid villicht vor auem nume uf di zusätzliche Freitage u empfindet ds angere aus Belaschtig? Es dücht mi aber, o üs Erwachsene täts mänggisch guet, we mer is - nid nume a Feschttage - mau wider e chly wi Ching würde fröie, o wes nume über öppis Chlyns wär. Oder was meinet dir derzue?

Schnälläbegi Zyt, gschribe 1980

Scho isch wider es Jährli verby. Mi, dr Sami, düechts, das göng ir letschte Zyt gäng wi schnäller. Chuum isch Wiehnachte u Nöijahr gsi, chunnt scho wider Oschtere mit em Frühlig u de dr Summer u Herbscht. Dernah fahts scho wider a mit Wiehnachte, Nöijahr... So, so Sami, itz muesch höre, du träisch di da im Kreis! Aber Schpass bisyte. Das Tämpo düecht mi unheimlich. Derby geit Zyt sicher nid schnäller ume als früecher. I frage mi öppe, ob das isch, will me elter wird u mes gar nümme so so gärn gseht, we Zyt dervo raset? Oder obs öppe isch, will Gschäfter scho z'mitts im Summer mit dr Reklame für d'Wiehnachte afa u mit dere für Oschtere grad nach em Nöijahr? Es cha natürlich o si, will im Winter Summer, oder will me itz im Summer i d'Winterferie u im Winter i d'Summerferie geit. U Sämu, du stürmsch, da chunnt ja ke Mönsch me nache! Also, fahre mir ärnschthaft wyter! Es cha natürlich o allgemein üsi schnälläbegi Zyt si, warum es eim düecht, es göng alls so rasch ume. Oeppis, wo hüt no modärn isch, isch morn scho veraltet u cha no als Schrott bruucht wärde.

Nu, es het offebar ke Sinn, da no lang drannumme z'grüble u derwäge no meh graui Haar z'übercho. Es halt eifach so: We me jung isch, ma me nid gwarte, ändlich als erwachse z'gälte, u es düecht eim, di Jährli wölle u wölle nid ume. We me de so vierzgi wird, de geits eim ufmal vil z'schnäll, u mi möcht de ganz gärn e chly i d'Speiche vo däm Rad griffe, ums für ne Momänt z'stoppe.Das geit aber nid u es isch wohl o guet so. Zum Glück het da niemmer es Privileg: Mit jedem Jahr, wo verby geit wird jede Mönsch uf dr Aerde um sovil  elter zwar o dr Carter, dr Breschnew dr Film- u Rockstar, dr Unternähmer wie dr Arbeiter, dr Puur wi dr Chnächt, e kene cha da usschlüüfe. Aber o üsi Muetter Aerde u alls uf ihr blyt da nid verschont, u für verschideni Insekte isch di Zytspanne vo me Jährli scho ds Aend vo ihrem Läbe.

Uf dr andere Syte isch als Gägepool di Erneuerig: Läbe wird gebore. Neui Ideene bräche düre. Im All entstöh vilicht nöji Wälte. U das alls macht üs de ehrfürchtig u laht is voll Hoffnig ane Hand dänke, wo das Ganze offebar füehrt.

Sami

Spitzesport gschribe 1976.

Die olympische Spiel sy scho es Wyli verby. Mi hett sich vo dene Fernsehschtrapaze erholt u o wieder nachegschlafe. Was blybe isch, si grossi Dikussione über Sinn u Usinn vom hütige Spitzesport. I die möchte i nid o no ygriffe, aber uf öppis angersch weti zrugg cho, wo mir unghüür Ydruck gmacht hett. Es sy d'Fröideusbrüch gsi vo de Japanerinne, wo si im Volleyball z'Final gäge Russine gwunne hei gha. Die Meitli hei gränet u enang umarmet, mi hett gseh, dass da no ächti Fröid derhinger gschtange isch. Das hett mir so richtig dr Gägesatz zeigt, gägenüber de Sportler us de Oststaate. We die e Medaille gwunne hei, oder uf em Siegerpdium gschtange sy, hett me - mit wenige Usnahme - höchsschtens öppe es Lächle uf irne Gsichter gseh. Wie Roboter sy si mer vorchoh, wo eifach uf gwinne programmiert sy, will gwinne iri Pflicht gägenüber em Staat isch, wo se nume für das schickt.

Mi hett das es bitzeli beeländet, u drum wott's mer nid rächt i Chopf, dass me itz o i westliche Länder nach vermehrte Staatmittel für e Spitzesport rüeft. We me o dr Sport muess missbruuche, für d'Überlägeheit vor e Ideologie oder eme Gsellschaftssystem z'bewyse, de hett das eifach mit däm nüt me z'tüe. Sport isch öppis schöns u söll Fröid mache. Heit dir aber scho mal öppis gseh wo Fröid mach, we d'Politik derzu chuunt?

Nu,vilicht verstahni das äbe nid besser.

Sami